Jak radzić sobie z ropniem?


Nasilenie objawów zależne jest od umiejscowienia ropnia: ropień umiejscowiony powierzchownie objawia się bolesnym obrzękiem skóry, zaczerwienieniem, ociepleniem. Chory może mieć gorączkę i/lub odczuwać dreszcze. Charakterystyczny jest objaw chełbotania – przy dotyku wyczuwa się przesuwanie płynu.

Jak radzić sobie z ropniem?

Wyjaśniamy, jak i dlaczego powstaje ropień, czym jest i jak należy go leczyć.

Ropniem nazywamy ograniczone zbiorowisko ropy w przestrzeni powstałej na skutek zniszczenia tkanek. Powstaje wskutek zakażenia gronkowcami i pałeczkami. Niekiedy powstanie ropnia jest konsekwencją obecności ciała obcego pozostawionego w tkankach lub dostającego się tam w wyniku mikrourazu (drzazga, opiłki metalu). Także niezachowywanie odpowiednich zasad jałowości podczas podawania zastrzyków może doprowadzić do powstania ropnia, przykładem może być powstanie ropnia okołopośladkowego jako skutku zastrzyków domięśniowych z niezachowaniem wspomnianych zasad. Inną przyczyną może być zatkanie przewodów wyprowadzających gruczołów mieszczących się w skórze: łojowych i potowych.

Dlaczego powstaje ropień?

Powstanie ropnia jest pewnego rodzaju mechanizmem obronnym organizmu przed rozszerzaniem się czynnika zakaźnego. Reakcja zapalna, która ma miejsce po zadziałaniu czynnika zakaźnego (bakterii) lub ciała obcego (np. drzazga), prowadzi do powstania ropy, czyli mętnego, gęstego, żółtozielonego płynu zawierającego mieszaninę obumarłych komórek, bakterii oraz neutrofilów – komórek układu odpornościowego, które zwalczają zakażenie.

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju ropnia?

Czynnikami ryzyka powstania ropnia jest obecność urazów skóry, zwłaszcza u chorych, u których układ odpornościowy jest osłabiony (np. leczonych przewlekle glikokortykosteroidami, chemioterapią przeciwnowotworową), u chorych na cukrzycęwrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroby obwodowych naczyń krwionośnych, w przypadku poparzeń lub innych urazów.

Gdzie najczęściej powstają ropnie?

Ropień może powstawać w wielu różnych miejscach ciała, najczęstsze z nich to okolice pach, odbytu, pochwy, dziąseł. Możliwe jest także powstawanie ropni wewnątrz ciała, np. ropień płuc, wątrobowy, mózgu.

Leczenia ropnia

Nasilenie objawów zależne jest od umiejscowienia ropnia: ropień umiejscowiony powierzchownie objawia się bolesnym obrzękiem skóry, zaczerwienieniem, ociepleniem. Chory może mieć gorączkę i/lub odczuwać dreszcze. Charakterystyczny jest objaw chełbotania – przy dotyku wyczuwa się przesuwanie płynu. Ropień, gdy nieleczony, powoduje postępowanie objawów. Nie należy odwlekać wizyty u lekarza. Szerzenie się procesu ropnego doprowadza do zniszczenia coraz większego obszaru tkanek i może prowadzić do bardzo poważnych powikłań. W przypadku bardzo nasilonych objawów (silny ból, wysoka temperatura ciała, dreszcze) należy udać się na ostry dyżur chirurgiczny lub do szpitalnego oddziału ratunkowego (SOR).


Przed rozpoczęciem leczenia lekarz zbierze wywiad: zapyta o wszystkie dolegliwości, jakie wystąpiły, od jak dawna się utrzymują, czy nasilają się z czasem, w jakich okolicznościach pojawiły się po raz pierwszy. Ważna będzie informacja o ewentualnym przebytym urazie.

Jedynym sposobem leczenia ropnia jest jego nacięcie i odprowadzenie ropy na zewnątrz ciała (drenaż). W znieczuleniu miejscowym lub ogólnym po przemyciu skóry środkiem antyseptycznym (odkażającym) chirurg wykona nacięcie, zwykle na szczycie ropnia. Następnie dokładnie zbada palcem lożę ropnia (jamę powstałą wskutek rozpadu tkanek, niekiedy w przypadku przewlekłych ropni otoczoną tkanką łączną), opróżni pozostającą zalegającą ropę (np. w uformowanych zachyłkach), następnie przepłucze ją wodą utlenioną. W dalszej kolejności przez nacięcie w skórze wprowadza się lateksowe dreny po których wydzielina będzie mogła swobodnie odpływać i zakłada się nasączone środkiem antyseptycznym paski gazy. Zarówno paski, jak i dreny mocuje się tak, aby nie wypadły z loży po zdrenowanym ropniu.

Podawanie antybiotyków stanowi jedynie uzupełnienie leczenia chirurgicznego w przypadku możliwości uogólnionego zakażenia (np. u chorych z obniżoną odpornością wskutek występowania wyżej wymienionych chorób). Każdorazowo należy poinformować lekarza o ewentualnych uczuleniach na antybiotyki, o ile sam o to nie zapyta.

W przypadku rozległych ropni lub ropni umiejscowionych w „niebezpiecznych” miejscach (np. w jamie brzusznej) może być konieczne pozostanie w szpitalu. W przypadku ropni powłok zabieg wykonuje się w trybie ambulatoryjnym, tzn. w dniu zgłoszenia się wykonywane jest nacięcie i po krótkim okresie obserwacji chory wychodzi do domu tego samego dnia. Należy pamiętać o wizytach kontrolnych oraz zgłosić się natychmiast w przypadku powrotu bólu, wystąpienia gorączki i/lub dreszczy.

Jak zapobiegać występowaniu ropni?

W zapobieganiu wystąpienia ropnia bardzo ważne jest codzienne utrzymywanie higieny, zwłaszcza miejsc takich jak okolice pośladków, pach. Powinny o to zadbać szczególnie osoby, u których dochodzi do obniżenia odporności lub niedostatecznego ukrwienia i unerwienia dystalnych odcinków ciała (np. stóp u chorych na cukrzycę). Osoby takie powinny uważać, by nie urazić kończyn dolnych lub rąk, gdyż upośledzenie unerwienia w przebiegu tych chorób może doprowadzić do niezauważenia (osłabienie czucia) takiego małego urazu, a upośledzenie ukrwienia do niedostatecznej ochrony odpornościowej – stan taki sprzyja powstawaniu zakażeń. W przypadku zranień miejsce takie należy zdezynfekować, a w przypadku poważniejszych urazów udać się w tym celu do lekarza.